Logo zawiera zestaw zdjęć dotyczący historii wojskowej Włoch z okrętami, samolotami pojazdami i żołnierzami wojsk ale także zdjęcie powieszonego Mussoliniego a na logo naniesiony jest herb Królestwa Italii.

“Who does not respect and not value your past is not worthy of respect, present or future rights to.” Marshal Józef Piłsudski „Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku, teraźniejszości ani prawa do przyszłości.” Marszałek Józef Piłsudski

Reklama

b_183_137_16777215_00_images_2_KM_DSC00712.jpg

Temat ten obrósł niemal legendą. Niektórzy wstawiali w internecie swoje własne wyobrażenia o tych kutrach, jako fakt oczywisty. Najwyższy czas wyjaśnić tę sprawę.

 

 

zas_mini_super_T.png

 

Autor: Maciej Tomaszewski

 

 

Plany rozbudowy floty rzecznej pojawiły się już w II programie budowy polskich okrętów z początku 1920 r. Był on zupełnie nierealny w części morskiej, a w części dotyczącej okrętów rzecznych przewidywał powstanie: 4 dużych monitorów, 20 małych monitorów, 25 motorówek uzbrojonych, 24 ślizgacze, 6 barek paliwowych i 2 barek warsztatowych. Faktycznie w stoczni Gdańskiej w 1920 r. powstały 4 monitory lecz nie zdążyły one wziąć udział w wojnie z bolszewikami. Kupiono też 11 motorówek i kutrów, w tym, jak się okazało doskonałe kutry holownicze typu Linz zakupione w Austrii. We Włoszech kupiono też 6 wodnosamolotów. Sprzęt wówczas cenny, ale nie dotarł na czas. W ten sposób Flotylla Pińska w okresie walk 1919-1920 opierała się głównie na tym co udało się jej zdobyć.

 

Kutry moździerzowe pojawiły się w palnie rozbudowy Flotylli Rzecznej z 1931 r. Plan został częściowo zrealizowany. Kutry moździerzowe znalazły się w jego niezrealizowanej części. Zamierzano wybudować 2 kutry moździerzowe na co przewidywano 510 000 złotych. Co ciekawe plan przewidywał wybudowanie za taką samą kwotę 3 kryp artyleryjskich z napędem, które znamy jako kanonierki typu Z. Kutry moździerzowe nie były więc tanim przedsięwzięciem.

 

 

Plan rozbudowy Flotylli Rzecznej z 1931 r.

L.p.

Pozycja

Ilość

Koszt w zł

1.

Monitory ciężkie typu MC

2

1 700 000

2.

Krypy artyleryjskie z napędem typ Z

3

   510 000

3.

Ciężkie kutry uzbrojone typu N

2

   900 000

4.

Kutry uzbrojone typu LK

4

   300 000

5.

Kutry moździerzowe typu M

2

   510 000

6.

Kutry szybkobieżne

6

   900 000

7.

Trałowce bojowe

6

   420 000

8.

Krypa desantowa typu KD

1

   114 000

9.

Krypy-bazy pływające

2

     90 000

10.

Przebudowa na statki uzbrojone OPL

3

   320 000

11.

Krypy-bazy

2

     50 000

12.

Zakup podwójnych nkm Hotchkiss

7

   400 000

13.

Sformowanie eskadry lotniczej

1

   500 000

 

 

Z planu z 1931 r. zrealizowano w całości praktycznie tylko pozycję drugą z tabeli w postaci trzech kryp artyleryjskich, jednak konieczność przebudowy kanonierki Zaradna powiększyło koszt tej pozycji do 575 000 zł. Zostały wybudowane w Warsztatach Portowych Marynarki Wojennej w Pińsku dalej zwanych w skrócie WPMW w Pińsku. Ponadto wykonano uznawany za nieudany CKU Nieuchwytny, którego koszt wyniósł 449 000 zł był bliski planowanego. Wykonała go Stocznia Modlińska PZInż. Stocznia Modlińska wykonała także jeden ścigacz typu S, który oznaczono KU-30 za kwotę zbliżoną do planowanej. Wykonano także serię kutrów: LKU-16, LKU-17, LKU-18 i LKU-19 w WPMW w Pińsku. Łączny koszt tych czterech kutrów w stosunku do planu został przekroczony i wyniósł 367 000 zł. Wykonano także trzy trałowce pancerne, przebudowano trzy statki uzbrojone na uzbrojone statki OPL oraz przebudowano krypę K-5 na statek minowo-gazowy Mątwa.

 

Plan miał być skorygowany planem z 1935 r., ale nie wszedł on w życie. Ten poprawiony plan podtrzymywał np. budowę monitorów CM, ale już nie przewidywał budowy kutrów moździerzowych.

 

Nowy plan z 1936 r. był już zupełnie innym planem. Zawierał jedynie trzy niezrealizowane jeszcze pozycje z planów poprzednich, to jest ścigacze typu S, dokończenie serii trałowców bojowych i stworzenie eskadry lotniczej.

 

 

Plan rozbudowy Flotylli Rzecznej z 1936 r.

L.p.

Pozycja

Ilość

Koszt w zł

1.

Kanonierki z armatami 105 mm

4

1 200 000

2.

Krypy artyleryjskie z napędem

1

   200 000

3.

Kanonierki obserwacyjne

2

   400 000

4.

Kutry szybkobieżne typu S

6

   900 000

5.

Kutry zwiadu artyleryjskiego

2

   200 000

6.

Trałowce bojowe

3

   240 000

7.

Statki dowodzenia

3

   300 000

8.

Armata plot. 40 mm

1

   105 000

9.

Nkm plot. Hotchkiss

15

   750 000

13.

Sformowanie eskadry lotniczej

1

2 000 000

 

 

Odesłanie Oddziału Wydzielonego Wisła na rzekę Wisła, spowodowało deficyt w kutrach, które postanowiono zastąpić kutrami holowniczymi: 5 jednośrubowymi i 1 dwuśrubowym wzorowanymi na austriackich KU-1 i KU-5. Zamówiono je dodatkowo, ale dopiero w kwietniu 1939 r. Teraz to co wiem na temat prawdziwych planów kutra moździerzowego typu M: 

 

 

b_300_0_16777215_00_images_2_KM_DSC00712.jpgb_300_0_16777215_00_images_2_KM_DSC00714.jpgb_300_0_16777215_00_images_2_KM_DSC00716.jpg

 

 

b_300_0_16777215_00_images_2_KM_DSC00718.jpgb_300_0_16777215_00_images_2_KM_DSC00719.jpgb_300_0_16777215_00_images_2_KM_DSC00720.jpg

 

 

b_300_0_16777215_00_images_2_KM_DSC00721.jpgb_300_0_16777215_00_images_2_KM_DSC00722.jpgb_300_0_16777215_00_images_2_KM_DSC00723.jpg

 

 

b_300_0_16777215_00_images_2_KM_DSC00749.jpg

 

 

 

W ten sposób o kutrach moździerzowych zapomniano a w archiwum znajdują się tylko ich rysunki i dokumenty o nich. Zaintrygowała mnie ta inicjatywa i konstrukcja samego kutra. Jestem bardzo ciekawy jak sprawdzałby się w praktyce. Poniżej garść danych technicznych.

 

 

 

Dane kutra moździerzowego typu M według specyfikacji i jego planu.

Długość całkowita (bez steru):

1000 cm

Osadzenia trzonu moździerza:

500 cm od dziobu i rufy

Długość łączna nadbudówki opancerzonej:

336 cm

Średnica kazamaty moździerza:

200 cm

Szerokość sterówki:

od 72 do 146 cm

Otwór w daszku pancernym do zarzucania pocisków:

28 cm na prawo od osi lufy

Szerokość całkowita:

280 cm

Szerokość na płaskim dnie:

250 cm

Szerokość cokołu podstawy moździerza:

120 cm

Szerokość podstawy moździerza:

60 cm

Wysokość od dna do stropu kazamaty:

176 cm

Zanurzenie do płaskiego dna kadłuba:

40 cm

Zanurzenie całkowite ze sterem i osłoną śruby:

nieokreślone: do 63 cm

Kadłub wykonany z blach stalowych grubości:

3 mm

Pancerz ścianek wieży pancernej:

12 mm

Obracany dach wieży:

10 mm

Pas pancerny wzdłuż wodnicy:

10 mm

Silnik:

benzynowy

Sterowanie:

zwykłe

Urządzenie kotwiczne:

jedno zwykłe urządzenie kotwiczne

Rejon działania: 50 godzin pełnego biegu czyli:

600 km

Szybkość:

12 km/h

Reflektory:

mały reflektor

Pozostałe:

2 latarnie Ratjera

Załoga:

6 ludzi

Uzbrojenie główne:

1 moździerz 81 mm z ostrzałem 360 stopni

Uzbrojenie pomocnicze:

1 rkm (przenośny)

Uzbrojenie załogi:

6 kbk

 Zapas amunicji do moździerza:

 

80 naboi 

 

 

Osobiście zainteresowało mnie przeznaczenie jedynie 420 kg na masę członków załogi i to w latach trzydziestych. Jestem ciekawy ilu z obecnych potencjalnych 19-29 latków spełniałoby ten warunek. Dajcie znać :D Zresztą podziwiałem to i w innych kalkulacjach z tego okresu, np. w samolotach. Tak żartem: to nie dopowiedziano, czy w ubraniach czy bez i czy z wyposażeniem, czy bez :) , cóż takie były czasy i nikomu się nie przelewało. Średnia wzrostu i wagi była inna. Gdy czyta się dane o ludziach walczących w wojnie 1919-1920, to aż smutek bierze, że tak niedożywieni ludzie walczyli o Polskę... .

 

zas_mini_super_T.png

 

Bibliografia

Historyczne dokumenty i rysunki techniczne z archiwum Wojskowego Biura Historycznego (kiedyś CAW).